Çarşıda yaklaşık 87 esnaf bulunduğunu belirten Ozan Duymaz, bugüne kadar kendilerine resmi ya da yazılı bir bilgilendirme yapılmadığını vurguladı: “Burası geçici bir konteyner alanı değil. Duvarları yirmilik betonla yapılmış, geniş ve sağlam bir çarşıdır. Yetkililer bugüne kadar ne yazılı ne sözlü olarak açıklama yaptı. Sadece bir defaya mahsus gelen kişiler, krediyle çıkmamız gerektiğini söylediler. En azından önümüze bir takvim konulmalı. Kredilerimiz devam ediyor, vergilerimizi düzenli ödüyoruz. Ani tahliyeler mümkün değil. Çarşı yalnızca ticaret yapılan bir alan değil, aynı zamanda sosyal bir merkez. Burada berber, dişçi, kırtasiye, yufkacı, ayakkabıcı, Telekom, PTT, beyaz eşya mağazası, kuru temizleme ve lokantalar mevcut. Öğrenciler uygun fiyatlarla yemek yiyebiliyor. Çarşı, şehrin ticaret ve sosyal hayatının önemli bir parçası. Bu nedenle planlı ve şeffaf bir süreç yürütülmeli, esnaf mağdur edilmemeli.”
“Bu şartlarda bir anda buradan çıkmamız mümkün değil.”
Duymaz, devam eden KOSGEB ve banka kredilerinin ödemelerinin başladığını hatırlatarak, belirsizliğin esnafı zor durumda bıraktığını dile getirdi: “Birçok esnaf buraya yatırım yaptı, kredilerle iş yerlerini kurdu. Bu kredilerin ödemeleri devam ediyor. Vergi ödemeleri aksadığında ciddi cezalar söz konusu. Şubat ve Mart aylarında yüksek tutarlı ödemeler var. Bu şartlarda bir anda buradan çıkmamız mümkün değil.”
“İşimizi kaybetmek istemiyoruz”
Abuzer Yetiş de çarşının açılışta kendilerine 5 yıllık plan doğrultusunda açıldığını hatırlattı: “Herkes yeni iş yerini düzenlemeye, plan yapmaya başlamıştı. Ama iki ay gibi kısa sürede burayı boşaltmamız istendi. Kış şartlarında malzemelerimizi nereye taşıyacağız? Dükkan bulsak bile kira fiyatları çok yüksek. İşimizi kaybetmek istemiyoruz, ama bu koşullarda ayakta kalmak çok zor. Şehirde hazır dükkan sayısı sınırlı. Yaklaşık 500 esnaf aynı anda iş yeri arıyor ama bulamıyoruz. Bulduğumuzda da kiralar yüksek. Bu süreç nasıl ilerleyecek, bilmiyoruz. Yetkililerin gelip burada halkla birebir görüşmesini, sorunu yerinde görmesini istiyoruz.”
“Esnaf bu ödemeleri nasıl yapacak?”
Abuzer Yetiş ayrıca, kira fiyatlarının kontrol altına alınmasının esnafın en önemli talebi olduğunu vurguladı: “Biz kimseden ‘gelin dükkan tutun, eşyalarımızı taşıyın’ demiyoruz. Tek beklentimiz kira artışlarının önüne geçilmesi. Karar verilmiş olabilir ama depremden sonra esnaf yeni yeni ayağa kalkıyor. Kapımız çalındı, ‘boşaltın’ dendi. Burada 5-6 eleman çalıştıran, başka geliri olmayan, tamamen buraya bağlı esnaflar var. İki yıl önce gelip KOSGEB’den kredi alan insanlar var. Önümüzdeki aylarda kredilerin ödemeleri başlıyor ve çoğu yüksek miktarda. Esnaf bu ödemeleri nasıl yapacak? Sıcak para her zaman dönmüyor, bazıları işi bırakmak zorunda kalacak.”
“Yeni iş yeri açmak yüksek maliyetli ve şu an mümkün değil”
Nihal Polat da kira fiyatlarının “çok acımasız” olduğunu belirtti: “Buradan bu kadar kısa sürede çıkarılacağımızı bilmiyorduk. Deprem sonrası iş yerlerimizi yeniden kurmak zorunda kaldık ve KOSGEB kredilerimiz devam ediyor. Yeni iş yeri açmak yüksek maliyetli ve şu an mümkün değil. Merkezi yerlerdeki kiralarla mahalle aralarındaki kiralar neredeyse aynı seviyede, fark yok. Buradaki esnafın çoğu bu şartlarda ayakta kalamayacak. İşyerlerimizi kaybettik, sıfırdan başladık. Biraz daha tolerans ve özel imkan sağlanmalıydı. Devlete ait yerler veya iş hanları bu amaçla kullanılabilirdi. Makul kira düzenlemeleriyle esnaf işine devam edebilir, şehir ekonomisine katkı sağlayabilir. Esnafın ortak talepleri, ani ve belirsiz kararlar yerine planlı, şeffaf ve insan odaklı bir sürecin uygulanması; kira bedellerinin makul seviyeye çekilmesi ve esnafın mağdur edilmemesidir.”
Röportaj: Ömer Karakuş
Ömer Karakuş
