Bir zamanlar gençliğin en güçlü ideali meraktı. Bir kitabın sayfalarını çevirirken kurulan hayaller, satır aralarında keşfedilen yeni dünyalar, insanın zihnini büyüten o derin yolculuk…Bugün ise aynı gençlik, parmaklarının ucunda akan sonsuz bir ekranın içinde kaybolmuş durumda. Bilgiye ulaşmak hiç bu kadar kolay olmamıştı; ama düşünmek de hiç bu kadar zor hale gelmemişti.
Sokakta yürüyen bir gence bakın. Başını kaldırmadan ilerliyor. Bir kafeye girin; masada oturan dört genç, birbirleriyle konuşmak yerine aynı sessizlikte ekranlarına gömülmüş durumda. Otobüste, parkta, okul bahçesinde manzara değişmiyor. Herkes bir yerlere bağlı ama kimse gerçekten bir yere ait değil. Bu bir iletişim çağı değil; bu, bağlantı illüzyonunun çağı.
Telefon artık sadece bir araç değil. O, zamanı yöneten, dikkati bölen, hatta duyguları şekillendiren bir güç haline geldi. En tehlikeli tarafı ise bunun fark edilmemesi. Çünkü bağımlılık dediğimiz şey, çoğu zaman insanın kendine itiraf edemediği bir durumdur. “Biraz bakıp çıkacağım” diye açılan ekran, saatleri yutan bir girdaba dönüşüyor. Oysa aynı saatler, bir kitabın sayfalarında insanı bambaşka bir dünyaya taşıyabilirdi.
Kitap okumak, sabır ister. Düşünmeyi, odaklanmayı, anlamayı gerektirir. Her cümle zihinde bir iz bırakır, her paragraf insanı biraz daha derinleştirir. Ama bugünün gençliği, hızın büyüsüne kapılmış durumda. Kısa videolar, hızlı geçilen içerikler, birkaç saniyede tüketilen bilgiler…Zihin artık derinleşmiyor; yüzeyde kalmayı alışkanlık haline getiriyor. Bu da beraberinde büyük bir boşluk getiriyor: Anlam boşluğu.
Asıl tehlike de burada başlıyor. Çünkü kitap okumayan bir nesil, sorgulamayan bir nesle dönüşür. Sorgulamayan bir nesil ise kolay yönlendirilir. Düşünmeyen bireyler çoğaldıkça, toplumun da düşünme kapasitesi zayıflar. Bu sadece bireysel bir kayıp değil; toplumsal bir gerilemedir.
Ama burada durup sadece gençleri suçlamak, meseleyi basite indirgemek olur. Çünkü bu tabloyu yaratan sadece gençler değil. Aileler, çocuklarını susturmak için ekranı bir araç olarak sundu. Toplum ise başarıyı hızla, tüketimle ve görünürlükle ölçer hale geldi. Böyle bir ortamda büyüyen bir gençten, sabırla kitap okumasını beklemek ne kadar gerçekçi?
Bir çocuğun hayatına ilk giren şey kitapsa, o çocuk kelimelerle düşünür. Ama ilk giren şey ekran olursa, o çocuk görüntülerle yaşar. Görüntüler hızlıdır, geçicidir ve çoğu zaman yüzeyseldir. Oysa kelimeler derindir; insana düşünmeyi, hissetmeyi ve anlamayı öğretir. Bugün kaybettiğimiz şey tam da bu derinliktir.
Gençlik aslında umutsuz değil; sadece yönünü kaybetmiş durumda. Çünkü ona sunulan dünya, sürekli tüketmeye dayalı. Sürekli kaydır, izle, geç… Ama dur, düşün, anla diyen bir sistem yok. Kitap, bu yüzden sadece bir alışkanlık değil; bir dirençtir. Yüzeyselliğe karşı derinliğin, hız karşısında sabrın, gürültü içinde anlamın direncidir.
Teknolojiyi tamamen reddetmek elbette mümkün değil. Zaten doğru olan da bu değil. Mesele, teknolojiyi kullanmakla ona teslim olmak arasındaki ince çizgiyi görebilmek. Telefon bir araç olmalı, hayatın merkezi değil. Gençler ekranı yönetmeli, ekran gençleri değil.
Belki de yeniden başlamamız gereken yer çok basit: Bir kitabın ilk sayfası. Çünkü her kitap, insana kendini hatırlatır. Her okunan satır, zihinde yeni bir kapı açar. Ve belki de en önemlisi, kitap okuyan bir genç, sadece bilgi edinmez; aynı zamanda kendini inşa eder.
Bugün sormamız gereken soru şu:
Gerçekten kitap okumayan bir gençlik mi var, yoksa biz kitap okuyan bir gençlik yetiştirmeyi mi unuttuk?
Cevap ne olursa olsun, şunu kabul etmek gerekiyor: Eğer bir toplum, gençlerini ekrana teslim ederse; geleceğini de tesadüflere bırakmış olur. Ve hiçbir toplum, geleceğini tesadüflere emanet edecek kadar güçlü değildir.
leblebici0202@gmail.com