Dünya genelinde her yıl Kasım ayının son haftasında alışveriş merkezlerinde ve çevrimiçi platformlarda büyük indirim kampanyaları düzenleniyor. Müşterilerin “fırsatı kaçırmama” telaşıyla mağazalara akın ettiği, internet sitelerinin saatlerce erişim sorunu yaşadığı bu indirim dönemi, tüm dünyada Black Friday olarak biliniyor. Bizde ise şirketler, bu ifadeyi daha olumlu bir algıyla sunmak için “Efsane Cuma”, “Şahane Cuma”, “Muhteşem Cuma”, “Süper Cuma” gibi farklı isimlerle kampanyalar gerçekleştiriyor.
Peki bu gelenek nereden çıktı? Nasıl yayıldı? Türkiye ekonomisine ve tüketim alışkanlıklarına etkisi nedir? Black Friday kavramı ilk kez 1951 yılında Amerika Birleşik Devletleri’nde bir fabrika dergisinde kullanıldı. Kasım ayının son cuma gününde işçilerin toplu şekilde hastalandığını öne sürerek izin aldıkları gözlemlenmiş ve bu durum iş yerlerinde ciddi personel eksikliğine yol açmıştı. Ardından yıllar içinde bugün, Şükran Günü sonrasında başlayan yılbaşı alışveriş sezonu nedeniyle mağazaların dolup taşmasıyla özdeşleşti. Sokaklarda, mağazalarda oluşan yoğunluk, izdiham görüntüleri ve alışveriş çılgınlığı “Kara Cuma” ifadesinin yaygınlaşmasına neden oldu.
Bugün ise gelişen dijital ticaret sayesinde alışveriş sadece mağazalardan ibaret değil. Türkiye’de farklı firmalarda Türkiye gibi büyük e-ticaret platformları milyonlarca müşteriyi binlerce satıcıyla buluşturuyor. Kasım ayı geldiğinde herkes “sepete eklediği” ürünlerin kampanya saatini bekliyor, fiyat karşılaştırmaları yapılıyor, ihtiyaçlar planlanıyor. Alım gücünün her geçen gün önem kazandığı bu dönemde, indirim kampanyaları tüketiciler için bir fırsat penceresi olabiliyor.
Öte yandan, konunun bir de kültürel ve ekonomik yönü var. “Kara Cuma” ifadesi, özellikle bizde sosyal algılarda olumsuz bir anlam da taşıyor. Bu nedenle Türkiye’de şirketlerin isim değişikliğine gitmesi, kavramı olumlu çağrışımlarla sunması bir iletişim stratejisidir. Başarılı şekilde sürdürüldüğü takdirde, bu süreç hem ekonomiye hareketlilik sağlar hem de tüketicilerin daha kontrollü şekilde ihtiyaçlarını uygun fiyata karşılamalarına katkı sunar.
Sonuç olarak; eğer doğru planlanır, doğru anlatılır ve gerçekten dürüst indirimlerle şeffaf bir kampanya dönemi oluşturulursa, “Kara Cuma” sadece bir alışveriş çılgınlığı değil, ekonomiyi canlandıran ve tüketiciyi rahatlatan bir fırsat dönemine dönüşebilir. Negatif bir tabir yerine, pozitif ve toplum değerleriyle uyumlu bir kampanya yaklaşımı, hem işletmeler hem tüketiciler için daha sağlıklı bir süreç doğuracaktır.
ahmetyilmaz0202@hotmail.com
