Çocukluğunu tütün fidelerinin arasında yabani ot ayıklayarak, tütün eken, çapalayan, biçen, saplayan, kurutan ve deste haline getirerek geçiren biri olarak şunu açıkça söyleyebilirim: Tütün, Adıyaman’ın yalnızca bir tarımsal ürünü değildir. Tütün, bu şehrin alın teridir. Geçim umudu, kültürel hafızası, aile emeği ve nesilden nesile aktarılan bir yaşam biçimidir.
Yazın kavurucu güneşinde tarlada eğilen ellerin, kış akşamlarında deste kuran yorgun bedenlerin hikâyesi; bu toprağın ruhunda yazılıdır. Her bir deste, bir evin sofrasına ekmek, bir çocuğun okul defterine umut, bir ailenin hayatına tutunma gücü olmuştur.
Ancak bugün, bu büyük emek ciddi bir kırılma yaşamaktadır. Özel tütün alım şirketlerinin verdikleri taahhütleri yerine getirmemesi, üreticinin emeğini yok saymak, geçimini ve onurunu zedelemek anlamına gelir. Depolarda bekleyen tütün, yalnızca bir ürün değildir; bir şehrin güveni, emeği ve geleceğidir. Sözün tutulmadığı yerde ticaret değil, güven çöker. Güven çökerse üretici yalnızlaşır; şehir nefesini yitirir.
Tütün, Adıyaman için yalnızca ekonomik bir unsur değil; aynı zamanda sosyal bir değerdir. Bir köy kültürüdür. İmecedir. Dayanışmanın en saf hâlidir. Komşuluğun sıcaklığıdır. Tütünün dizilmesinden kurutulmasına, tasnifinden satışına kadar her aşamasında Adıyaman insanının alın teri vardır. Bu nedenle tütünün kaderi, bu emeğe verilen değerle doğrudan bağlantılıdır.
Bugün yapılması gereken açıktır: Üretici, belirsizliklere ve keyfi piyasa uygulamalarına terk edilmemelidir. Yasaklarla, engellemelerle değil; kayıtlı, güvenceli ve sürdürülebilir bir üretim modeli ile desteklenmelidir. Kooperatifleşme teşvik edilmeli, alım garantisi sağlanmalı, gençlerin toprağıyla bağını koparmayacak politikalar uygulanmalıdır. Böylece hem yerli üretim korunur hem de kayıt dışılık ortadan kalkar.
Adıyaman’ın tütünü bir gelir kapısından çok daha fazlasıdır. Bu şehrin kimliği, emeği ve onurudur. Bu emeğe sahip çıkmak; yalnızca üreticiyi değil, aileyi, köyü, kültürü ve yerli üretimi korumaktır. Adıyaman’ın tütünü geçmişte olduğu gibi gelecekte de bu şehri temsil edecek güce sahiptir. Ancak bu, doğru ve adil politikalarla mümkündür.
Çünkü tütün bu topraklarda yasaklarla değil; akılcı destekle yaşar. Ve bu topraklarda alın teri asla sahipsiz bırakılmamalıdır. Bu söz yalnızca bir üreticinin değil; bir şehrin sözüdür. Duyulmalı, dikkate alınmalı ve gereği yapılmalıdır.
fevzirencber@gmail.com
