Yoksul bir aileden gelen biri olarak öğrencilik yıllarımda, ırgatlık da dâhil olmak üzere pek çok işte çalıştım. Emeğin, alın terinin ve yoksulluğun ne anlama geldiğini yaşayarak öğrendim. Bu nedenle eğitim benim için yalnızca bir meslek değil, insanın ve toplumun hayatını değiştirebilecek en güçlü araçlardan biri oldu.
Adıyaman’a ilişkin hayalim de buradan şekillendi: Adıyaman yalnızca insanların geçinebilmek için ırgatlık yaptığı bir kent olmasın; eğitim, kültür, sanat ve bilimin merkezi olsun. Çocuklarımızın geleceği, doğdukları kentin ekonomik koşullarının sınırlarıyla belirlenmesin.
Çalıştığım okulda Serbest Kitap Okuma Saati projesini uygulamaya başladığımda, bunun yalnızca okul sınırları içinde kalmasını istemedim. Projenin Adıyaman’a ait bir eğitim ve kültür hareketine dönüşmesi için Gaziantep Üniversitesine bağlı Adıyaman Eğitim Fakültesi ve Adıyaman Belediyesi ile iş birliği yapılması konusunda büyük bir heyecanla girişimlerde bulundum.
Çevremdeki bazı öğretmen arkadaşlarım, boşuna umutlandığımı söyleseler de ısrarcı olmaya devam ettim. Çünkü kitap okuma alışkanlığının yalnızca öğrencinin bireysel gelişimiyle ilgili olmadığını; bir kentin eğitim ve kültür düzeyini yükseltecek toplumsal bir mesele olduğunu düşünüyordum.
Projenin uygulaması oldukça basitti. Haftanın bir günü, belirlenen bir ders saatinde bütün okul aynı anda kitap okuyacaktı. Öğretmenler ve okul personeli de etkinliğe katılacaktı. Her hafta bir sınıf velileriyle birlikte kitap okuyacak, akşamları ise evlerde ailece okuma saatleri yapılacaktı.
Çocukların televizyon ve ekran bağımlılığının zararları konusunda farkındalık oluşturmak da projenin önemli başlıklarından biriydi. Amacımız çocukları teknolojiden uzaklaştırmak değil; kitap, düşünme, sohbet etme ve birlikte nitelikli zaman geçirme kültürünü güçlendirmekti.
Başlangıçta bazı kurumlarla gerçekleştirmek istediğimiz iş birlikleri gerçekleşmedi. Ancak bu durum bizi vazgeçirmedi. İl Halk Kütüphanesi, TEGV ve Finlandiya Büyükelçiliği Kültür Ataşeliği ile çalışmalar yürüttük. Finlandiya’nın eğitim sistemi, kütüphane anlayışı ve okuma kültürü konusunda deneyim paylaşımı yapmak amacıyla Kültür Ataşesini Adıyaman’a davet ettik. İl Halk Kütüphanesi ile Kütüphaneler Haftası kapsamında öğrencilerimizin katıldığı etkinlikler gerçekleştirdik.
TEGV, projemizin yarattığı heyecandan ve ortaya koyduğu çalışmadan etkilenerek öncelikli programını değiştirip Gezici Ateşböceği Eğitim Birimi ile projemize destek verdi. Bu destek, okulda başlayan bir fikrin daha geniş çocuk kitlelerine ulaşabileceğine duyulan güvenin önemli bir göstergesiydi.
Zamanla proje yerel ve ulusal basının da ilgisini çekti. Öğretmenlerimiz, öğrencilerimiz ve velilerimiz çalışmayı sahiplendi. Akademik çevrelerden de ilgi geldi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü, projemizin uluslararası bir sempozyumda bildiri olarak sunulması için bizimle iş birliği teklifinde bulundu. Proje bu iş birliği sonucunda sempozyumda bildiri olarak sunuldu.
Ayrıca Sabancı Üniversitesi Eğitimde İyi Örnekler Konferansı’nda sözlü bildiri olarak sunuldu ve en etkili beş sunumdan biri olarak değerlendirildi.
CNN Türk, okulumuzda öğrenciler, öğretmenler ve velilerimizle yapılan röportajları gün boyunca saat başı haber bültenlerinde yayınladı. Radikal gazetesi ise projeyi “Okuma Saati Mucize Yarattı” başlığıyla haberleştirdi. Proje daha sonra Türkiye’nin birçok eğitim kurumunda uygulanmaya başladı.
Bu süreçte Adıyaman İl Millî Eğitim Müdürü olarak atanan rahmetli Abdulgafur Büyükfırat projeyi duydu ve okulumuzu ziyaret etti. Yapılan çalışmanın çok değerli olduğunu, il genelindeki eğitim kurumlarına uyarlanarak uygulanması gerektiğini ifade etti.
Onun eğitime bakış açısı, vizyonu ve insancıl tarafı hafızamda gerçekten çok özel bir yer edindi. Bir eğitim yöneticisinden beklenenden çok daha fazlasını, çocuğu ve insanı merkeze alan bir yaklaşımı onda gördüm. Bir okulda başlayan küçük bir fikrin değerini görmesi ve bunu bütün Adıyaman’a yayma iradesi göstermesi benim için unutulmaz bir deneyim oldu.
Kendisini bugün saygıyla ve özlemle anıyorum.
İl Millî Eğitim Müdürlüğü bünyesinde bir komisyon oluşturuldu. Okulumuzda uygulanan Serbest Kitap Okuma Saati, il genelinde uygulanabilecek bir kampanyaya dönüştürüldü ve “Beş Dakikanı Bana Ayır” adıyla daha geniş bir okuma hareketi hâline geldi.
Yıl sonunda projenin uygulama sonuçları ve kazanımları değerlendirilerek proje çıktıları hazırlandı.
Yıllar sonra gelen en güzel cevap
Yıllar sonra İstanbul’da çalışırken, tanıştığım genç bir hemşehrimin önünde hacimli bir kitap gördüm. Merak edip kendisine kitap okumayı sordum:
“Okuma alışkanlığını nasıl kazandın?”
Verdiği cevap beni yıllar öncesine götürdü.
Adıyaman Atatürk Lisesinde öğrenciyken “Beş Dakikanı Bana Ayır” kitap okuma kampanyasından çok etkilendiğini, o günden bugüne kitap okumaya devam ettiğini anlattı.
O an, yıllar önce bir okulda başlattığımız çalışmanın gerçek sonucunun ne olduğunu bir kez daha anladım.
Bir projenin başarısı yalnızca kaç okulda uygulandığı, kaç öğrencinin katıldığı veya kaç kez haber olduğu ile ölçülemez. Asıl başarı, yıllar sonra bir insanın hayatında bıraktığı izdir.
Bir öğrencinin elinde gördüğünüz kitap, bazen yıllar önce söylediğiniz bir sözün, başlattığınız küçük bir çalışmanın ve verdiğiniz emeğin sessizce büyümeye devam ettiğinin kanıtıdır.
“Beş Dakikanı Bana Ayır” belki yıllar önce başladı; ama o beş dakika bazı insanların hayatında hiç bitmedi.
Benim için bundan daha değerli bir proje çıktısı olamaz.
Çünkü bütün çabamızın özü şuydu:
Adıyaman’ın çocukları yalnızca çalışmak için değil, okumak, düşünmek, üretmek ve bilim yapmak için de büyüsün. Adıyaman emeğin kenti olmanın yanında eğitim, kültür, sanat ve bilimin de merkezi olsun.
ahmet.a02@gmail.com
