Hırsızlık denince akla sadece birinin cebinden para ya da mal çalmak gelir. Oysa devletin zamanını çalmak, kamu malını zimmete geçirmek, hak edilmeyen bir maaşı almak veya devlet imkânlarını kişisel çıkar için kullanmak da birer hırsızlıktır.
Peki, bu ülkede hırsızlık sadece belirli kesimlerin yaptığı bir iş mi, yoksa toplumun geneline yayılan büyük bir ahlak sorunu mu?
Geçmişte siyasilerin dile getirdiği "Benim memurum işini bilir" veya "Fakir, çalmasını beceremediği için fakirdir" gibi tartışmalı sözler, toplumda zenginliğin çalışmayla değil başkasının hakkını yemekle elde edildiği inancını doğurduysa, ortada ciddi bir ahlak krizi var demektir. Üstelik yönetimdeki bozulmalar zamanla aşağıya doğru yayılır; tepedeki yanlışlar alt kademelerde ve toplumda normal karşılandıkça dürüst kalmak zorlaşır. Necmettin Erbakan'ın yıllar önce vurguladığı gibi, vergileri alıp faizciye aktaran çarpık düzenler de milyonların sömürülmesine yol açar.
Devleti soymak sadece büyük milyarlık ihalelerle sınırlı değildir; bazen küçük görünen ama milletin sırtına yük bindiren sayısız yöntemle de karşımıza çıkar
Destek kredilerini işi büyütmek yerine lüks otomobil, dubleks daire almak ya da parayı faize yatırmak.
Çalıştığı halde işsizlik maaşı almak, vefat eden babanın maaşı için kâğıt üzerinde boşanmak, evde bakmadığı halde yaşlı ya da engelli bakım desteği almak.
Araçları yakınlarının üzerine yaparak vergi kaçırmak, şirket içi boşaltıp zararda görünmek veya gerçeğe aykırı faturalar düzenlemek.
Mesaiye uymadan tam maaş almak, devlet araçlarını özel işlerde kullanmak veya tatil masraflarını kamuya ödetmek.
Kimi kaşıkla, kimi kepçeyle alır; kimi birkaç yüz liralık usulsüzlük peşindedir, kimi milyonların. Ancak faturası her defasında millete çıkar.
İşin en acı yanı, insanların bu yanlışları hırsızlık olarak görmemesi ve kendilerine “Devletin malı”, "Bir kereden bir şey olmaz" ya da "Herkes yapıyor" gibi bahaneler bulmasıdır. Toplumları çürüten de hırsızlığın şekil değiştirerek normalleşmesidir.
Fatih Sultan Mehmet'in "Kadıyı satın aldığın gün adalet ölür" sözünde olduğu gibi, bir ülkede yolsuzluk yaygınlaşmışsa yalnızca bireyler değil; denetim, adalet mekanizmaları ve düzenin kendisi sorgulanmalıdır. Büyük yolsuzlukların üstü örtülürken küçüklerin cezalandırılması adalet duygusunu yaralar.
Memleketin yarısının hırsız olup olmadığını bilmiyoruz ama hırsızlığın sadece başkasının cebinden para çalmak olmadığını kabul etmek zorundayız.
Dürüst bir vatandaş alın teriyle geçinmeye ve vergisini ödemeye çalışırken, bir başkasının devleti kandırarak zenginleşmesi kabul edilemez. Devletin kasasından çıkan para milletin cebinden çıkmaktadır.
Hırsızlığın küçüğü büyüğü, çalanın ise makamı ya da siyasi görüşü olmaz. Asıl tehlike hırsızlığın yapılması değil, artık ayıplanmaması ve normal görülmesidir. Eğer herkes devletten bir şeyler koparmanın peşine düşerse, ne devletin gücü kalır ne de milletin güveni.
Platon'un devlet düzenine ilişkin adalet ve yasalar üzerine düşünceleri ise bugün bile önemini koruyor: Bir ülkede yolsuzluk yaygınlaşıyorsa yalnızca bireyleri değil, o düzenin denetim ve adalet mekanizmalarını da sorgulamak gerekir.
kocatascelil@gmail.com
