Adıyaman tarihi ve kültürel çeşitliliğiyle Anadolu’nun önemli şehirlerinden biridir. Tarihi ve kültürel anlamda zengin olan Adıyaman, aynı şekilde ekonomik gelişimi ülkenin gelişimine paralel şekilde ilerleme gösterememiştir. Politik, kültürel yapı, sosyolojik ve ekonomik pek çok faktöre bağlı olarak ortaya çıkan bu duruma nelerin sebep olduğunun tespit edilmesi ve bu yönde önlem alınması, medeniyetler beşiği Adıyaman’ın gelişimi için son derece önemlidir.
Son dönemlerde bünyesinde ekonomi alanında taşıdığı potansiyelle bölgesinde kabuğunu kırmaya hazır bir il konumundayken, 6 Şubat 2023 yılında yaşanan deprem felaketi nedeniyle bu gelişmeler sekteye uğramıştır. Bunun yerine Adıyaman ekonomisi geçici olarak inşaat alanına yöneldi. Fakat Adıyaman’da inşaat sektörü geçici olacaktır. İnşaat sektörünün ardından Adıyaman’ı sürekli olarak istihdam problemini giderecek ve Adıyaman ekonomisine ivme kazandıracak ekonomik çalışmalar yapılmalıdır. Bu anlamda yetersiz de olsa son dönemlerde özellikle ekonomi alanında çeşitli girişimler bulunmaktadır. Adıyaman ekonomisinin düzelmesi için birden fazla alanda bütüncül politikalar ve stratejiler gerekmektedir. Hem yerel yönetimlerin hem de merkezi hükümetin birlikte çalışmasıyla mümkün olabilir.
Bu konuyla ilgili olarak bazı öneriler:
1. Tarım ve Hayvancılığın Modernizasyonu
Adıyaman, tarım ve hayvancılığa dayalı bir ekonomiye sahiptir. Modern sulama teknikleri, tohum kalitesinin artırılması, dijital tarım uygulamaları ve çiftçilere yönelik eğitimlerle verimlilik artırılabilir.
Tarım ürünlerinin işlenip paketlenerek satılmasıyla katma değer yaratılabilir. Bu konuyla ilgili olarak Besni İlçesi, Tut İlçesi ve Gölbaşı, Antep Fıstığı alanında ilerleme sağlayıp bu alanda gelişmeler yapılabilir. Yine Besni İlçesi ve Gölbaşı’nda üzüm ilgili çalışmalar yapılıp bu alanla ilgili yatırımlar sağlanabilir. Aynı şekilde Kahta İlçesi badem alanında hem çiftçilik olarak gelişme sağlayıp hem de elde edilen bademleri paketleme ve satış politikaları alanında ilerlemek için politikalar geliştirilebilir. Çelikhan İlçesi ise Adıyaman tütün alanında özellikle pazarlama konusunda kaçak tütün işlemi yerine bu durumu kanuni hale getirecek kooperatifler kurup tütünü resmi yollarla pazarlama ve satışla ilgili gelişmelere destek sağlamalıdır.
Gerger İlçesinin bulunduğu coğrafi konum ve şartlar gereği ilçenin tarım ve hayvancılığa dayalı bir ekonomisinin varlığı ön plana çıkmaktadır. İlçenin özellikle tarımsal ve hayvancılık potansiyelinin ortaya çıkarılmasıyla ilgili çalışmalar ve politikalar desteklenmelidir. Bu çalışmalar yapıldığı takdirde Gerger’in ekonomik ve sosyal kalkınma göstergelerini iyileştirmesi beklenmektedir.
Sincik İlçesi de Gerger gibi bulunduğu coğrafi konum ve şartlar gereği tarım alanında arazi alanlarının yetersiz olması nedeniyle tarım alanda sıkıntı yaşamaktadır. Küçükbaş hayvancılık ile ilgili çalışmalar ve destekler sağlanmalıdır. Aynı şekilde son dönemlerde bal arıcılığıyla ilgili olarak Sincik İlçesinin ismi duyulmaya başlandı; bu alanda teşvik sağlanmalı ve çiftçi desteklenmelidir.
Samsat İlçesi de arazisi dağlık alanlardan olan ilçelerimizden bir tanesidir. Fakat Samsat İlçesini son dönemlerde nar üretimiyle ilgili ciddi gelişmeler kaydetmektedir. Nar üretimi sırasında Türkiye’de 9. Sırada yer almaktadır. Bu alanla ilgili olarak nar ekşisi fabrikaları ve üretim tesisleri kurulmalı, aynı şekilde pazarlama alanında devlet desteği sağlanmalıdır.
2. Sanayi ve Organize Sanayi Bölgeleri (OSB)
OSB'lerin altyapısı güçlendirilmeli ve yatırımcılara teşvikler sunulmalıdır.
Tekstil, gıda işleme ve ambalaj sanayii gibi Adıyaman’ın potansiyeline uygun alanlarda üretim desteklenmelidir.
3. Turizmin Geliştirilmesi
Nemrut Dağı Milli Parkı, Arsameia Antik Kenti, Adıyaman Cendere Köprüsü, Perre Antik Kenti, Pirin Ören Yeri, Adıyaman Müzesi, dini Turizm olarak, Safvan Bin Muattal Türbesi ve Kültür turizminin yanında doğa ve eko-turizm de teşvik edilmelidir.
Turizm altyapısı (konaklama, ulaşım, rehberlik) iyileştirilmelidir.
4. Deprem Sonrası Yeniden Yapılanma
2023 depreminden sonra şehir ciddi zarar görmüştür. Altyapının güçlendirilmesi, güvenli konutlar yapılması ve esnafın desteklenmesi ekonominin yeniden ayağa kalkması için kritik öneme sahiptir. Esnafa uzun vadeli düşük faizli krediler verilmeli, iş yerlerinin yeniden kurulması için hibe programları uygulanmalıdır.
5. Eğitim ve Mesleki Gelişim
Genç nüfusun iş gücüne katılması için mesleki eğitim kursları açılmalıdır.
Üniversite-sanayi iş birliği teşvik edilmeli, AR-GE çalışmaları desteklenmelidir.
6. Girişimcilik ve KOBİ Destekleri
Girişimcilik desteklenmeli, kadın ve genç girişimciler için özel fonlar sağlanmalıdır.
KOSGEB gibi kurumlar aracılığıyla KOBİ’lere daha fazla kaynak aktarılmalıdır.
Sonuç itibariyle Adıyaman ilinin geri kalmışlık nedenlerinin başında, bu geri kalmışlığın temel nedenleri arasında ilde katma değeri yüksek sektörlerin az oluşu
yatmaktadır.
Çözüm olarak “Üniversite-Sanayi İşbirliğini Geliştirme ve Araştırma Merkezi”
kurulması Adıyaman İline sanayi alanında ilerleme sağlayacaktır. Aynı şekilde Adıyaman’da yerel yönetim, merkezi yönetim ve millet el ele vererek, gelişmeleri engellemek isteyenlere fırsat vermeden, bir bütünlük içerisinde, sanayileşmeyi, üretim artışını, verimliliği ve istihdamı her bir sektörde daha hızlı artırmak, özellikle tarıma dayalı sanayi başta olmak üzere sanayide, tarımda, hayvancılıkta, turizmde, el sanatlarında hem yerli iş adamlarımızın kendi aralarında ileri bir işbirliği yapması hem de diğer il, bölge ve yurt dışındaki iş adamları ve sermayeleri ile yakın iş birliği yapmak zorundadır.
ibrahimakkas_02@hotmail.com
